Onze sponsoren:

 

Patagonië, een eenzaam en verlaten continent !


Tekst: R. Janssen, Foto's: R. Janssen

btslogo

DSCN0499_1 Het was in de vroege ochtend van 18 februari 2010 toen we vanaf Buenos Aires richting Ushuaia vlogen, de meest zuidelijke stad van de wereld. Een slordige vier uur vliegen, om een idee van de afstanden te hebben, vergelijkbaar van A‟dam naar de Canarische eilenden. En dat allemaal in één en hetzelfde land. Daar zou onze lang gekoesterde rondreis door Patagonië beginnen. Een mysterieus continent dat trekt, zeker als natuurmens, maar ook ontzag inboezemt, dit grote onbekende, uitgestrekte en desolate deel van de wereld tegemoet gaand. Velen gingen ons voor zoals dat zo mooi heet, en kwamen nooit meer terug, want honderd jaar geleden ging je hier niet voor je plezier of avontuur naar toe, dat stond nagenoeg gelijk aan zelfmoord.Toch gingen onder de meest barre omstandigheden tussen 1810 en 1900 veel avonturiers/zeelui uit vnl. België, Engeland, Noorwegen en Nederland het uiterste der uitersten opzoeken.

Vanuit Ushuaia werden vele expedities naar het koudste continent van de aarde, het vaste land van Antartica gemaakt, enerzijds voor wetenschappelijk onderzoek, anderzijds wilde men weten of er onder die enorme dikke ijskap iets van waarde te exploireren was. In het museum van Ushuaia staat deze geschiedenis prachtig tentoongesteld met o.a.

zeekaarten waarop de gezonken schepen met naam en toenaam staan opgetekend, compleet met data en symbolen als monumenten op de zeebodem. Hier ligt het er werkelijk vol mee. Door de enorme diepte van de zee heeft het huidige scheepvaartverkeer er geen last van. Daar liggen voor duizenden jaren werk en onderzoek naar scheeps wrakken. Het oude museum was vroeger een heuse gevangenis, nou je hoeft niet veel fantasie te hebben hoe het daar vroeger toeging, het was zonder twijfel voor de meesten "het point of no return". Veel foto's en andere beelden herinneren aan een voor velen gruwelijke tijd. "Ushuaia" betekent letterlijk " het einde van de wereld", daar voorbij is er enkel nog water en een continent groter dan heel Europa, bedekt met kilometers dik ijs. Mij bekroop een heel bijzonder gevoel, kijkend vanuit de haven over het water van het kanaal Beagle, waar Darwin doorheen is gevaren. (zie foto onder)

DSCN0244

Wat op een niet passend moment werd verstoord door een groepje Hollandse toeristen, ja, je komt ze overal en in alle uithoeken van de wereld tegen, vriendelijk knikkend, "Goh, U ook hier?". Het zit blijkbaar in ons bloed, de wereld blijven verkennen, of er nog iets nieuws te ontdekken valt, of om te bezien hoe onze voorvaderen dit door hun ogen destijds zagen, het blijft avontuurlijk!

Het is bijna niet voor te stellen dat bijna heel van Patagonië vroeger bedekt was met bos. Aan deze situatie kwam een einde toen het (jongste gebergte op aarde), Andesgebergte verrees, zo'n 300.000 jr geleden. Grote delen van deze enorme wouden zijn als gepetrificeerd (versteend) hout teruggevonden. Na een paar dagen Ushuaia, begonnen wij aan onze reis richting het noorden.

Met een gehuurde VW Suran, en vol goede moed aan wat uiteindelijk 6400 lange kilometers na ruim drie weken op de teller zouden opleveren tot het inleveradres in Buenos Aires. Onze keus was via de bekende route cuarenta (40), vanuit Vuurland langs en door de Andes richting Mendoza. De route 40 is voor 75% geasfalteerd, het overige deel bestaat uit grof grind. Over het algemeen goed te berijden, zolang je maar goede banden hebt. Tegenliggers zijn per dag op één hand te tellen. Een Chileense motorrijder hieronder bij twee witte schuurtjes, verbergen een heuse benzinepomp, het middelste is de kassa, en dit alles als bescherming tegen de altijd heersende straffe winden.

DSCN0484

Het eerste deel van onze reis leidde ons naar Punta Arenas (Ch), een winderige stad, aan de andere kant van de "straat van Maghelhean", een bekende Portugese zeeman en ontdekkingsreiziger. Een zeer droog en winderig gebied met minder dan 200mm regen per jaar en wel een meter sneeuw in de winter. Door de invloed van zeewind wordt het er met max. – 20 C niet eens erg koud. In Chili hebben we genoten van de enorme gastvrijheid van de mensen. Ze zijn blij met mensen die interesse tonen in hun continent, natuurlijk brengt toerisme harde valuta mee,

Ze doen in ieder geval nog heel veel moeite voor je om het naar je zin te maken. De keuken in Chili bestaat of uit schaap of vis, en dat weten ze te bereiden!

Op de uitgestrekte Chileense pampa's kom je naast schapen en struisvogels ook andere dieren tegen zoals deze guanacos. In de winter vormen ze een belangrijke voedselbron voor de wilde puma, die dan vanuit de bergen naar de pampa trekt.

Foto onder, wilde guanaco's, één van de vier kleinere kameelachtigen die in Argentinië en Chili leven.

DSCN0309

Deze soort is concurrerend voor de schapen, ze vreten al het gras weg. De jacht hierop is in de periferie van het nationaal park wel weer geopend zo vertelde el Dueño en wordt gecontroleerd door het Chileense ministerie van landbouw. In het nationale park zelf genieten deze dieren 100 % bescherming.

Het vlees en de wol vinden gretig aftrek onder de wat armere bevolking.

Na de eerste 800 km bereiken we het nationaal park "Torres del Paine". Dit park is een onderdeel van een veel groter park, in Chili bekend onder de naam National Reserva O' Higgins. Een vrijheidsstrijder uit de Chileense onafhankelijkheid- strijd, met engels bloed. Chili is eeuwenlang onder engels bestuur geregeerd, de grote estancias, veelal met schapenteelt, kenden oppervlaktes van tussen de 10 duizend en soms wel 200 duizend hectares. Het waren allen groot grondbezitters. Veel van deze gronden zijn genationaliseerd en in bezit en beheer bij de Chileense overheid of nog particulieren, die ze als buffer rondom hun nationale parken als landbouwkundig gebied in stand houden.

DSCN0487

Bij het zien van een dergelijk bord besef je dat hier toch nog mensen wonen in dit enorme uitgestrekte en desolate deel van de wereld.

Een paar dagen uitrusten in de Hosteria El Pionero bij Don Pepe (El Dueño) leerde ons dat er in Chili nog veel mensen op eenzame plekjes wonen en werken. De estancia van don Pepe (c.a. 10.000 h.a.) maakte deel uit van het nationale park en viel in de buffer. De oppervlakte van het park besloeg ong. 225.000 h.a., terwijl de Reserva wel 4x zo groot was. Overgrote delen van Chili en Argentinië bestaan uit louter nationale parken. Alleen in Argentinië zijn 28 nationale parken en 6 z.g Gran Reservas.

Hieronder de bekende rotspartijen die als naalden uitsteken "Torres del Paine", c.a. 2000 meter hoog, gelegen in de provincie met de toepasselijke naam "Ultima Esperanza" (wat 'laatste hoop' betekent).

DSCN0567 chili_en_argentinie
Het park ligt tussen het Andes gebergte (op de grens met Chili en Argentinië) en de z.g. Patagonische steppe. Voor de relatief diepe zuidelijke en koude ligging, herbergt het een enorme verscheidenheid aan plantensoorten (c.a. 100 species).

"het zuid Amerikaanse continent"

Ongeveer 350 km noordelijk van Torres del Paine, ligt het grote gletsjergebied van Argentinië, weer in een nationaal park los Glaciares, wat "gletsjer" betekent.

De beroemde gletsjers van Perito Moreno, behoren tot de omvangrijkste en oudste ijsmassa's van de wereld.
Ze zijn voor wetenschappers de graadmeters bij het onderzoek naar klimaat verandering.Ook hier kom je via de route 40 onvermijdelijk niet aan voorbij, de moderne stad El Calafate is het toeristische hart van de streek. Daar vind je pensions, hotels, B&B en z.g. cabañas (kleine zomer huisjes) en een geweldig aanbod van zowel Argentijnse en internationale keuken. Heel betaalbaar, zeker voor ons westerlingen, al moet je dat wel extra betalen met een verhoogd tarief als je een ticket voor de gletsjerexcursie o.i.d. koopt.

DSCN0828 DSCN0672
DSCN0823
Ook dat is zuid Amerika, ik ben dat trouwens in Tsjechië en aan de Nederlandse kust ook al eens tegengekomen.

In het gebied liggen twee grote meren, het lago Viedma en het Lago Argentino. Het laatste is ongeveer 295 km lang en op het breedste punt iets meer dan 35 km . Er komen 48 gletsjers uit op 's werelds 3e zoetwater reserve. Een van de bekendste gletsjers is Perito Moreno, 45 km lang, 30 km breed, waarvan aan de monding nog 6 km over is en daar 60 meter hoog boven het water uitsteekt. Per dag schuift de ijsmassa wel 1 tot 2 meter op. Hierdoor ontstaat een oorverdovend lawaai als er een brok ijs van een paar honderd kilo in het water valt, zoals te zien is aan de drijvende ijsbrokken op de foto!

Hier wordt nauwgezet bijgehouden wat er jaarlijks aan ijs smelt door de gletsjers via satelliet op te laten meten.

DSCN0744

De Perito Moreno gletsjer in het Nationaal park "Los Glaciares", geldt als een van de grootste toeristenattracties van Patagonië.

Foto boven, Cuevas de los Manos, (de grotten met de handen!). Onder is de oude rivierbedding te zien, de groene rivier genaamd. De grotten herbergen een 4000 jaar oud geheim en zijn geplaatst op de werelderfgoed lijst van de "Unesco". De Maipuche indianen maakten hier als bewijs van hun aanwezigheid handafdrukken in kleur. Met de plaatselijk gevonden mineralen maakten ze een soort kleurstof (verf), waarmee ze de contouren van hun handen in kleur in de grotten achterlieten.

Datzelfde deden ze met dierenafbeeldingen en pootafdrukken van puma' s, struisvogels en guanacos als bewijs van het voorkomen van die soorten en als bewijs van jachtbuit. De onderzoekers weten nog steeds niet hoe deze kleuren zijn aangebracht, opvallend is wel dat de meeste afbeeldingen van de linkerhand zijn, dat kan er op duiden dat er in ieder geval een hand werd gebruikt bij het aanbrengen van de kleurstof en dat dit het meeste door rechts handigen werd gedaan. Men vermoedt dat de kleuren zijn aangebracht met een blaaspijpje o.i.d. Opmerkelijk is dat het al meer dan 4000 jaar geleden is aangebracht en nog zo duidelijk te herkennen is, indrukwekkend om dit van zo dicht bij te kunnen zien. In zuid Amerika zijn veel interessante dingen te zien, je moet er alleen wel veel kilometers voor af leggen. Dat kun je, om tijd te sparen, doen met het vliegtuig, of zoals wij met de auto, je leert op deze manier wel het land kennen en je krijgt meer besef van afstanden. Na de grotten vervolgden wij onze lange weg via de route 40, langs de meest wonderlijke plaatsnamen om een bezoek te brengen aan het 1350 km verderop gelegen nationale park "Los Alerces". Dit park ligt tussen de plaatsen Esquel en El Maitén en staat bekend om zijn overweldigende natuurschoon. Het park herbergt de oudste bossen van Argentinië, de alerce of lahuán, (lat. Naam "Fritzroya cupressoïdes). Deze bomen groeien alleen in de patagonische Andes op arme, weinig humeuse gronden, vaak hellingen. Van nature ter voorkoming van erosie. Met zijn langgerekte pyramidaal gevormde kroon bereikt hij een hoogte van c.a 70 meter en is daarmee de derde hoogste boom ter wereld. Het groeiritme is zeer traag, jaarlijks tussen de 0,8 en 1,2 mm bijgroei. De oudste bomen zijn zeker 4000 jaar en hebben een diameter van 3 meter op borsthoogte. Volgens de gids die ons een tijdje rondleidde, is men zeer terughoudend met het betreden van deze bossen vanwege de kwetsbare natuurlijke verjonging. In 1937 werd de houtexploitatie beëindigd bij het toekennen van de status nationaal park.
DSCN0904 DSCN0866

Een schijfje van de Alerce, c.a. 700 jaar oud, bij de ingang van het bezoekerscentrum van het gelijknamige nationale Park. De oudste exemplaren zijn uitsluitend onder leiding van een guarda parque (boswachter)te bezoeken. Een ongeveer 800 jaar oude Alerce (foto onder) Buiten het nationale park werd hard gewerkt aan de aanleg van nieuwe wegen. Ik kon het daarom niet laten om onderstaand plaatje te "schieten".

DSCN0961 DSCN0943
Onze weg vervolgend richting het noorden zegt Eva de plaats te willen bezoeken waar W.A. en Maxima volgens een nederlands tijdschrift een stuk grond zouden hebben gekocht. Het gaat om het plaatsje Villa Angostura, "muelle de piedra", wat zoveel betekent als haventje van rotsen/stenen.

Toen ik bij de ingang wilde informeren of dit klopte, antwoordde de cipier dat hij nergens van wist en verder geen commentaar had. Groetend vervolgden wij onze weg, in de wetenschap dat als het wel klopte het in ieder geval een wel een heel mooi plekje was met heel veel privacy. Een goede investering?

Het merengebied van Argentinië achter ons latend, gingen we op weg naar Mendoza, bekend van wijn en druivenplantages.

Ons doel, een bezoek te brengen aan de bodega van Salentein in Tupungato, eigendom van een zekere meneer W. Pon, bekend van het gelijknamige landgoed Salentein in Nijkerk.

Voordat we daar echter zouden aankomen hadden we nog wel heel wat kilometers voor de boeg. Het was genieten geblazen, om weer eens grote delen van de route op asfalt te rijden. De Route 40 verbindt het plaatsje Cabo Virgenes,

(ongerepte of maagdelijke Kaap) in het zuiden van Argentinië met Quiaca in het noorden op de grens met Bolivia, totale afstand 5950 km . Via de route 40 rijden we de provincie Mendoza binnen, bekend van de wijnbouw.

DSCN1053 DSCN1095
De provincie Mendoza is het meest westers georiënteerd van alle 24 provincies, die Argentinië rijk is. De gelijknamige stad telt meer dan één miljoen inwoners en kent een hoge levensstandaard. Het is er schoon, er zijn moderne winkelcentra, theaters en gezellige terrasjes. De zon schijnt er gemiddeld 300 dagen per jaar. Het gebied kent een zeer lage werkeloosheid. Midden in de stad ligt een groot bospark met een oppervlakte van wel 1000 h.a. De belangrijkste bronnen van inkomsten zijn de fruitteelt, de wijnbouw en het toerisme. Het onderscheidt zich verder door een prima aangelegd en onderhouden infrastructuur. Economisch is het sterk verbonden met het buurland Chili, waar je na c.a. 60 km bochtige bergwegen door de Andes aan de grens arriveert. Een sterk contrast met Chili is de begroeiing, kenmerkt zich de Argentijnse kant door kleurrijk gebergte met een overvloed aan mineralen en droge rivieren, de Chileense kant is vanwege de vochtige zeewind vanuit de grote oceaan, één groene deken tot aan de kust aan toe. Hieronder enkele foto's van de Salentein wijngaard en het gebouw waar de fabricage plaatsvindt compleet met winkel, museum en wijnproeverij.
DSCN1144
Een impressie langs de weg van Mendoza naar Chili. Opvallend is de eertijds grote rivierbedding, die steeds kleiner wordt door het veranderende, steeds droger wordende klimaat aan de Argentijnse kant onder invloed van het Andes gebergte. Het enige wat deze riviertjes vult is het smeltwater van de bergen, neerslag in de vorm van regen is er nauwelijks, met < 200mm per jaar is het er uitzonderlijk droog, de sneeuwval meegerekend. Op de achtergrond de hoogste top van het Andes gebergte, de Aconcagua
DSCN1182
Reisverslag van Roel Janssen door Zuid Argentinië, febr-mrt 2010.